LEDOVA

In-Ground Luminaires

Yere Gömme LED Armatürler ve Kullanım Alanları

Yere gömme armatürler, zemin yüzeyine gömülerek monte edilen ve ışığı yukarıya doğru yönlendiren LED aydınlatma ürünleridir. Uplight olarak da bilinen bu armatürler, mimari cephelerin, ağaçların, heykellerin ve kolonların alttan aydınlatılmasında kullanılır. Zemin ile aynı hizada oldukları için gündüz neredeyse görünmezler, gece ise dramatik ışık efektleri yaratırlar. LEDOVA olarak Beylikdüzü fabrikamızda ürettiğimiz yere gömme armatürler, 80'den fazla ülkeye ihraç ediliyor ve 3000'den fazla projede kullanılıyor.

Yere gömme armatürlerin en kritik özelliği dayanıklılıktır. Yaya ve araç trafiğine maruz kalan bu ürünler, mekanik yüklere, su baskınlarına ve sıcaklık değişimlerine karşı tasarlanmalıdır. Bir kaldırımda yürüyen insanların ağırlığından bir otopark girişinde geçen araçların tonajına kadar farklı yük sınıfları mevcuttur. Bu yüzden yere gömme armatür seçiminde IP koruma sınıfı, IK darbe dayanımı ve yük kapasitesi birlikte değerlendirilmelidir.

Teknik Özellikler ve Koruma Sınıfları

Yere gömme armatürlerde minimum IP67 koruma sınıfı gereklidir. IP67, armatürün geçici su baskınına (1 metre derinlikte 30 dakika) dayanabildiğini gösterir. Havuz kenarları, çeşme çevreleri ve su birikintisine maruz kalan alanlarda IP68 tercih edilir. LEDOVA yere gömme serisinin tamamı IP67 standarttır, su altı modelleri ise IP68 sertifikalıdır.

Mekanik dayanıklılık için IK sınıflandırması kullanılır. Yaya bölgelerinde IK08 (5 joule) yeterlidir, araç geçişi olan alanlarda ise IK10 (20 joule) zorunlu hale gelir. Armatürün üst camı temperli veya lamine cam olmalıdır. LEDOVA yere gömme armatürlerinde 8mm temperli cam standart olarak kullanılır, bu cam 2 tonluk araç basıncına dayanıklıdır. Ağır ticari araç geçişi olan alanlarda 12mm kalınlığında cam ve 5 ton yük kapasiteli modeller de mevcuttur.

Gövde malzemesi olarak paslanmaz çelik (AISI 304 veya 316L) ve döküm alüminyum kullanılır. Denize yakın bölgelerde ve tuz sisi riski olan alanlarda AISI 316L paslanmaz çelik tercih edilmelidir. Alüminyum gövdeler daha hafiftir ve polyester toz boya ile kaplanarak korozyona karşı korunur. Çerçeve genellikle fırçalanmış paslanmaz çelikten üretilir ve zemin kaplamasıyla uyumlu bir görünüm sağlar.

Işık Dağılımı ve Optik Seçenekleri

Yere gömme armatürlerin ışık açısı, uygulamaya göre 8° ile 60° arasında değişir. Dar açılı modeller (8°-15°) bina cephelerinin yüksek noktalarını veya ince kolonları aydınlatmak için uygundur. 15°-24° açı aralığı ağaç gövdeleri ve heykel gibi orta büyüklükteki objelerin vurgulanmasında tercih edilir. 38°-60° geniş açılı modeller ise geniş duvar yüzeylerinin yıkanması (wall washing) ve genel alan aydınlatması için kullanılır.

Asimetrik optikli yere gömme armatürler özellikle cephe aydınlatmasında çok değerli bir çözümdür. Işık demetini yalnızca bir yöne yönlendirerek cephe yüzeyini alt kenardan üst kenara kadar homojen şekilde aydınlatır. Simetrik optiklerde ışığın bir kısmı gereksiz yöne dağılırken, asimetrik optikte tüm ışık enerjisi hedef yüzeye ulaşır. Bu hem enerji verimliliği hem de ışık kirliliğinin önlenmesi açısından önemlidir.

Güç seçenekleri 1W ile 50W arasında değişir. Küçük çaplı (50-80mm) dekoratif yere gömme armatürler 1-5W aralığında olup yürüyüş yollarının kenarlarında yön gösterici olarak kullanılır. Orta çaplı modeller (100-150mm) 10-20W güçle ağaç ve cephe aydınlatmasında tercih edilir. Büyük çaplı profesyonel modeller (200-300mm) 30-50W güçle yüksek binaların cephelerini aşağıdan yukarıya aydınlatabilir. Lümen çıkışı 100 ile 6000 lümen arasında değişir ve ışık verimliliği 120-150 lm/W seviyesindedir.

Montaj ve Altyapı Gereksinimleri

Yere gömme armatür montajı doğru yapılmadığında armatürün ömrü ciddi biçimde kısalır. Montaj için önce zemine armatür çapından 50-100mm daha geniş bir gömme kutusu (installation box) yerleştirilir. Bu kutu beton döküm sırasında veya mevcut zemine kesilerek yerleştirilir. Gömme kutunun altında drenaj kanalı veya çakıl dolgu bulunmalıdır, böylece armatür çevresinde biriken su uzaklaştırılır. Drenajsız montajlarda su birikintisi conta ömrünü kısaltır ve erken arızaya neden olur.

Elektrik bağlantısı IP68 reçine dolgulu junction box üzerinden yapılmalıdır. Kablolar koruyucu boru içinde zemin altından getirilir. Kablo kesiti armatür gücüne ve mesafeye göre hesaplanır, uzun hatlarda voltaj düşüşü %3'ü aşmamalıdır. Topraklama bağlantısı metal gövdeli armatürlerde zorunludur ve kaçak akım koruma rölesi (30mA) tesisata dahil edilmelidir.

Zemin tipi de montajda belirleyici bir faktördür. Beton, granit, parke taşı, çim ve toprak gibi farklı zemin tipleri farklı montaj detayları gerektirir. Çim alanlarda yere gömme armatürlerin çevresine drenaj halkası yerleştirilir. Sert zeminlerde gömme kutu beton ile sabitlenir. LEDOVA her armatür modeliyle birlikte detaylı montaj kılavuzu ve gömme kutusu temin eder.

Uygulama Alanları ve Proje Deneyimi

Yere gömme armatürlerin en yaygın kullanım alanı bina cephe aydınlatmasıdır. Bir binanın dış cephesine paralel olarak zemine yerleştirilen armatürler, cepheyi alttan yukarıya doğru aydınlatarak mimari detayları gece de görünür kılar. Camii minareleri, tarihi yapılar, iş merkezleri ve otel cepheleri bu teknikle aydınlatılır. Renk sıcaklığı olarak tarihi yapılarda 2700K-3000K sıcak beyaz, modern binalarda 4000K nötr beyaz tercih edilir.

Peyzaj aydınlatmasında yere gömme armatürler ağaçların alttan aydınlatılmasında kullanılır. Ağacın gövdesine ve taç yapısına yönelik ışık, gece büyüleyici bir görsel efekt oluşturur. Palmiye ağaçları için dar açılı (10°-15°) tek bir armatür yeterli iken, geniş taçlı bir meşe ağacı için 2-3 adet 30° açılı armatür gerekir. CRI 80+ değer doğal yeşil tonların gece de canlı görünmesini sağlar.

Meydan ve plaza düzenlemelerinde yere gömme armatürler yürüyüş güzergahlarını belirler, oturma alanlarını tanımlar ve sanat eserlerini vurgular. Belediye projeleri, AVM dış alanları, üniversite kampüsleri ve tatil köyleri bu ürünlerin yoğun kullanıldığı alanlardır. LEDOVA olarak Türkiye genelinde ve 80'den fazla ülkedeki projelerde yere gömme armatür tedarik ediyoruz.

Yere gömme armatürlerde renk sıcaklığı seçenekleri 2700K, 3000K, 4000K ve RGB olarak mevcuttur. RGB modeller DMX512 protokolüyle kontrol edilir ve bina cephelerine dinamik renk senaryoları uygulanmasına olanak tanır. Bayram ve özel günlerde cephe rengi değiştirilebilir. 3-step MacAdam renk tutarlılığı tüm LEDOVA yere gömme armatürlerde sağlanır, aynı projede kullanılan armatürler arasında göze görünür renk farkı oluşmaz.

LEDOVA yere gömme armatürlerinin çalışma sıcaklığı aralığı -30°C ile +50°C arasındadır. LED sürücüler Meanwell veya Tridonic markalıdır ve 50.000 saat ömür garantisi sunar. Standart garanti süresi 5 yıldır. Armatürlerin üst camı, o-ring contalar ve gövde birleşim noktaları fabrikada IP test cihazıyla kontrol edildikten sonra sevk edilir. Beylikdüzü fabrikamızda üretilen her parti, sevkiyat öncesinde tam yük testinden ve su geçirmezlik testinden geçirilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yere gömme armatürler için minimum IP koruma sınıfı ne olmalıdır?

Yere gömme armatürlerde minimum IP67 gereklidir. Bu sınıf, armatürün 1 metre derinlikte 30 dakika su altında kalmasına dayanabildiğini gösterir. Havuz kenarı ve çeşme uygulamalarında IP68 tercih edilmelidir. LEDOVA yere gömme serisinin tamamı IP67 standarttır.

Yere gömme armatürlerin üzerinden araç geçebilir mi?

Evet, yük kapasitesine uygun modeller araç geçişine dayanıklıdır. LEDOVA standart modelleri 2 ton yüke dayanır ve binek araç geçişi için uygundur. Ağır ticari araç geçişi olan alanlarda 5 ton kapasiteli modeller tercih edilmelidir. Armatür camının temperli cam olması ve gövdenin döküm yapıda olması bu dayanıklılığı sağlar.

Yere gömme armatürün çevresinde su birikmesi sorunu nasıl önlenir?

Doğru montajda gömme kutunun altına çakıl dolgu veya drenaj kanalı yerleştirilir. Bu sayede armatür çevresinde biriken yağmur suyu zemine süzülür. Drenajsız montaj en sık yapılan hatadır ve conta ömrünü kısaltarak arızaya yol açar. LEDOVA montaj kılavuzunda drenaj detayı açıkça belirtilmiştir.

Yere gömme armatürlerle bina cephesi nasıl aydınlatılır?

Bina cephesine paralel olarak zeminde 0.5-1 metre mesafede armatürler yerleştirilir. Binanın yüksekliğine göre ışık açısı seçilir: 5-6 katlı binalar için 15°-24° dar açı, 2-3 katlı binalar için 38°-45° orta açı tercih edilir. Asimetrik optikli modeller ışığı yalnızca cepheye yönlendirir ve enerji kaybını önler.

Mevcut zemine sonradan yere gömme armatür eklenebilir mi?

Evet, mevcut beton veya taş zemine karot makinesi ile delik açılarak yere gömme armatür yerleştirilebilir. Elektrik kablosunun zemin altından getirilmesi gerekir, bu yüzden kablo güzergahı da planlanmalıdır. Yeni yapılacak projelerde gömme kutuların inşaat aşamasında yerleştirilmesi daha pratik ve ekonomiktir.